Surabhi Jayashree Jagdish
हाय ब्लड प्रेशर म्हणजे रक्तवाहिन्यांमधून वाहणाऱ्या रक्ताचा दाब सातत्यानं जास्त राहणं होय. दीर्घकाळ रक्तदाब वाढलेला राहिल्यास शरीरातील अनेक अवयवांवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. सुरुवातीच्या टप्प्यात कोणतीही लक्षणं नसली तरी नियमित तपासणीमुळे हा आजार लवकर ओळखता येतो.
आहारात जास्त मीठ, लठ्ठपणा, ताणतणाव आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव यामुळे उच्च रक्तदाबाचा धोका वाढतो. धूम्रपान, मद्यपान, मधुमेह आणि आनुवंशिकता हे देखील महत्त्वाचं कारण ठरू शकतात. वाढतं वय आणि अपुरी झोप यांचाही रक्तदाबावर परिणाम होतो.
रक्तदाब दीर्घकाळ नियंत्रणात न राहिल्यास हार्ट अटॅक आणि स्ट्रोकचा धोका वाढतो. यामुळे किडनीचं कार्य बिघडण्याची तसंच दृष्टी कमी होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे वेळोवेळी रक्तदाब तपासणं आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार उपचार घेणं आवश्यक आहे.
आहारात मीठाचं प्रमाण कमी ठेवून फळं, भाज्या आणि संपूर्ण धान्यांचा समावेश करावा. नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि ताणतणाव कमी करण्याचा प्रयत्न करावा. डॉक्टरांनी दिलेली औषधं नियमित घेणं आणि स्वतःहून औषधं बंद न करणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे.
बहुतांश निरोगी प्रौढ व्यक्तींनी दिवसाला साधारण २ ते ३ लिटर पाणी पिणं योग्य मानलं जातं. मात्र हे प्रमाण हवामान, व्यायाम आणि शरीराच्या गरजेनुसार बदलू शकतं. एकाच वेळी भरपूर पाणी पिण्यापेक्षा दिवसभर थोड्या-थोड्या प्रमाणात पाणी पिणं अधिक फायदेशीर ठरते.
ज्यांना किडनीचे गंभीर आजार, हृदय निकामी होण्याची समस्या किंवा शरीरात पाणी साचण्याचा त्रास आहे, त्यांनी पाण्याचं प्रमाण डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार ठरवावं. प्रत्येकासाठी एकच ठराविक पाण्याचं प्रमाण योग्य असतं, असं नाही.
तहान लागण्याची वाट न पाहता नियमित अंतराने पाणी पिण्याची सवय ठेवावी. साखरयुक्त शीतपेयं आणि जास्त कॅफिनयुक्त पेयांऐवजी साधं पाणी पिणं अधिक योग्य ठरतं. पाणी पिण्यासोबत रक्तदाबाची नियमित तपासणी, संतुलित आहार घेणं फायदेशीर ठरू शकतं.