Surabhi Jayashree Jagdish
नर मच्छरांना रक्त पिण्याची गरज नसते आणि ते माणसांना चावतही नाहीत. ते प्रामुख्याने फुलांचा मध, वनस्पतींचा रस आणि इतर गोड द्रव पदार्थांमधून ऊर्जा मिळवतात.
नर मच्छर साधारणपणे काही दिवस ते सुमारे एक आठवडा जिवंत राहतात. त्यांचे आयुष्य प्रजाती, तापमान, आर्द्रता आणि उपलब्ध अन्न यानुसार बदलू शकतं. त्यामुळे प्रत्येक नर मच्छर फक्त ४ ते ७ दिवसच जगतो.
मादी डासालाही ऊर्जा मिळवण्यासाठी फुलांचा मध आणि इतर गोड द्रव पदार्थांचा आधार घेता येतो.
म्हणून रक्त न मिळाल्याने मादी मच्छर लगेच मरत नाही आणि काही काळ सामान्यपणे जिवंत राहू शकते.
मात्र रक्तातील प्रोटीन अंड्यांच्या विकासासाठी महत्त्वाची असल्याने रक्त न मिळाल्यास तिच्या अंडी घालण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होतो.
मादी मच्छर रक्त प्रामुख्याने प्रजननासाठी आवश्यक पोषक घटक मिळवण्यासाठी पिते. रक्त प्यायल्याने तिच्या शरीरात अंड्यांच्या विकासासाठी आवश्यक प्रोटीन आणि इतर पोषक घटक उपलब्ध होतात.
हे तिच्या स्वतःच्या रोजच्या ऊर्जेच्या गरजेपेक्षा प्रजननाशी अधिक संबंधित असते.
मादी मच्छराला रक्त मिळालं नाही तर ती अंडी विकसित करून पुढील पिढी निर्माण करू शकत नाही किंवा अंडी घालण्याची प्रक्रिया लांबू शकते. तरीही ती गोड द्रव पदार्थांमधून ऊर्जा घेत असल्यामुळे रक्ताशिवाय काही काळ जिवंत राहू शकते.
सामान्य परिस्थितीत अनेक मादी मच्छर काही आठवडे जिवंत राहू शकतात, तर अनुकूल वातावरणात काही प्रजाती त्यापेक्षा जास्त काळही जगू शकतात. रक्त न मिळाल्यास मादी मच्छर २ ते ४ आठवड्यांत नक्की मरते.
तापमान, आर्द्रता, पाण्याची उपलब्धता, अन्नाचे स्रोत आणि मच्छराची प्रजाती यामुळे त्याच्या आयुष्यात मोठा फरक पडू शकतो. उष्ण आणि योग्य आर्द्रता असलेल्या वातावरणात काही मच्छरांची वाढ होऊ शकते.