Surabhi Jayashree Jagdish
कार्डियाक अमायलॉइडोसिसमध्ये चुकीच्या पद्धतीने तयार झालेली अमायलॉइड प्रोटीनची तंतुमय रचना हृदयाच्या पेशींमध्ये साचत जाते. त्यामुळे या आजारामुळे काही रुग्णांमध्ये सामान्य हार्ट फेल्युअरचा धोका वाढतो.
कार्डियाक अमायलॉइडोसिसची सुरुवात दम लागणं, थकवा, अशक्तपणा किंवा पायांमध्ये सूज यांसारख्या लक्षणांनी होऊ शकते. हीच लक्षणं हार्ट फेल्युअरच्या अनेक सामान्य प्रकारांमध्येही दिसत असल्याने सुरुवातीला नेमकं कारण ओळखणं कठीण होऊ शकतं.
या आजारात हृदयाच्या स्नायूंमध्ये अमायलॉइड प्रोटीनचे तंतू जमा होतात आणि त्यामुळे हृदयाच्या भिंती जाड दिसू शकतात. ही जाडी नेहमी स्नायूंची ताकद वाढल्यामुळे निर्माण झालेली नसते तर हृदयाच्या ऊतींमध्ये असामान्य पदार्थ साचल्यामुळे निर्माण होऊ शकते.
हृदय व्यवस्थित काम करण्यासाठी त्याने रक्त स्वीकारणं आणि नंतर ते शरीरभर पंप करणं या दोन्ही प्रक्रिया सुरळीत असणं आवश्यक आहे. अमायलॉइड जमा झाल्यामुळे हृदय कडक झाल्यास सुरुवातीला रक्त भरून घेण्याची क्षमता म्हणजेच डायस्टोलिक फंक्शन बिघडू शकते. त्यामुळे काही रुग्णांमध्ये इजेक्शन फ्रॅक्शन तुलनेने सामान्य असूनही हार्ट फेल्युअरची लक्षणं दिसू शकतात.
विशेषतः ATTR प्रकाराचा संशय घेताना दोन्ही हातांमध्ये कार्पल टनेल सिंड्रोम, स्पायनल स्टेनोसिस किंवा काही प्रकारची नसांची समस्या यांसारखे संकेत महत्त्वाचे ठरू शकतात. काही रुग्णांमध्ये अनियमित हृदयाचे ठोके, कमी रक्तदाब किंवा हृदयात अडथळेही दिसू शकतात
संशय असल्यास डॉक्टर रक्त आणि विशिष्ट प्रोटीनची तपासणी, इलेक्ट्रोकार्डिओग्राम, इकोकार्डिओग्राफी आणि गरजेनुसार कार्डियाक एमआरआय यांचा वापर करू शकतात. कोणत्या प्रकारचा अमायलॉइड आहे हे ठरवणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे.
AL अमायलॉइडोसिसमध्ये असामान्य प्लाझ्मा पेशींमधून तयार होणाऱ्या लाइट-चेन प्रोटीनशी संबंधित समस्या असते तर ATTR अमायलॉइडोसिसमध्ये ट्रान्सथायरेटिन नावाच्या प्रोटीनशी संबंधित अमायलॉइड साचतो. ATTR हा आनुवंशिक प्रकाराचा असू शकतो किंवा वय वाढल्यानंतर निर्माण होणारा wild-type प्रकारही असू शकतो.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.