Shreya Maskar
घोडबंदर किल्ला हा १६ व्या शतकात पोर्तुगीजांनी बांधलेला आणि अलीकडेच नूतनीकरण करण्यात आलेला एक ऐतिहासिक किल्ला आहे.
घोडबंदर किल्ला मीरा रोड परिसरातील घोडबंदर गावात स्थित असून, ठाणे रेल्वे स्थानकापासून सुमारे २४.४ किमी अंतरावर आहे. येथून उल्हास नदीचे नयनरम्य दृश्य दिसते.
घोडबंदर किल्ल्यात प्रवेश विनामूल्य असून तो वर्षभर पर्यटकांसाठी खुला असतो. या किल्ल्याचा वापर अरब व्यापाऱ्यांशी घोड्यांचा व्यापार करण्यासाठी केला जात असे.
घोडबंदर किल्ला वसई खाडीवर (Creek) लक्ष ठेवणाऱ्या त्याच्या मोक्याच्या स्थानासाठी, उल्हास नदीच्या विहंगम दृश्यांसाठी, पोर्तुगीज आणि मराठा वास्तुकलेच्या सुरेख मिश्रणासाठी, तसेच 'सेंट जॉन द बॅप्टिस्ट' चर्चच्या अवशेषांसाठी हा किल्ला ओळखला जातो.
घोडबंदर किल्ल्याच्या प्रमुख आकर्षणांमध्ये नूतनीकरण केलेले चर्च (अवर लेडी ऑफ होप), वैशिष्ट्यपूर्ण सरकते दरवाजे असलेला निरीक्षण-बुरूज आणि घोड्यांचे ऐतिहासिक पागा (तबेले) यांचा समावेश होतो.
घोडबंदर किल्ल्यात घोड्यांचे तबेले म्हणून वापरल्या जाणाऱ्या आयताकृती खोल्यांचा समावेश आहे. याच घोड्यांच्या अस्तित्वामुळे किल्ल्याला 'घोडबंदर' (घोड = घोडा, बंदर = बंदर/बंदराचे ठिकाण) हे नाव मिळाले आहे.
या किल्ल्यातील एका बुरूजाची रचना अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण आहे; यात आतून जाणाऱ्या पायऱ्या, साठवणुकीची जागा आणि सरकत्या दरवाजाची यंत्रणा यांचा समावेश आहे.
वरील माहितीचा उद्देश केवळ ऐतिहासिक वारसा आणि पर्यटन स्थळांची ओळख करून देणे हा आहे. यातील माहिती इंटरनेटवरील उपलब्ध सोर्समधून घेण्यात आली. कोणत्याही ऐतिहासिक वादाशी किंवा दाव्याशी आमचा संबंध नाही.