Alisha Khedekar
मेनोपॉज म्हणजे स्त्रीला सलग १२ महिने मासिक पाळी न येणे. या टप्प्यानंतर नैसर्गिक गर्भधारणा शक्य नसते आणि प्रजनन काळ समाप्त होतो.
साधारणपणे मेनोपॉज ४५ ते ५५ वयोगटात येतो. काही महिलांमध्ये तो लवकर किंवा उशिरा येऊ शकतो.
मेनोपॉजच्या आधी काही वर्षे पेरिमेनोपॉज सुरू होते. या काळात मासिक पाळी अनियमित होते आणि शरीरात हार्मोनल बदल दिसू लागतात.
अनियमित पाळी, रक्तस्रावात बदल, चेहरा लाल होणे आणि रात्री घाम येणे ही पेरिमेनोपॉजची सुरुवातीची प्रमुख लक्षणे मानली जातात.
मेनोपॉजमुळे नैराश्य, चिंता, चिडचिड आणि लक्ष केंद्रित करण्यात अडचणी निर्माण होऊ शकतात. स्मरणशक्तीवरही परिणाम जाणवू शकतो.
वजन वाढणे, त्वचा कोरडी पडणे, केस गळणे आणि शरीरावर अनावश्यक केस वाढणे हे मेनोपॉजदरम्यान सामान्यपणे दिसणारे शारीरिक बदल आहेत.
अनेक महिलांना मेनोपॉजदरम्यान झोप न लागणे किंवा रात्री वारंवार जाग येणे यासारख्या समस्या त्रासदायक ठरतात.
लैंगिक इच्छा कमी होणे आणि अस्वस्थता निर्माण होणे हे मेनोपॉजमुळे होणारे महत्त्वाचे बदल आहेत.
सांधे दुखणे किंवा आखडणे या समस्या वाढतात, ज्यामुळे ऑस्टिओपोरोसिसचा धोका वाढण्याची शक्यता असते.
मेनोपॉजची लक्षणे अनेक वर्षे टिकू शकतात. काही महिलांना शेवटच्या पाळीनंतरही १०-१२ वर्षे विविध लक्षणांचा अनुभव येतो.