Surabhi Jayashree Jagdish
रात्री झोपताना पाय थंड पडणं ही अनेकांना जाणवणारी सामान्य समस्या आहे. काही वेळा थंड वातावरण किंवा रक्ताभिसरणातील तात्पुरता बदल यामुळे पाय थंड होऊ शकतात. मात्र ही समस्या वारंवार होत असेल किंवा त्यासोबत इतर लक्षणे दिसत असतील, तर त्यामागे आरोग्याशी संबंधित कारण असू शकतं.
रात्री शरीराचे तापमान नैसर्गिकरित्या थोडं कमी होतं. खोलीचं तापमान कमी असल्यास हात-पायांमध्ये थंडावा अधिक जाणवू शकतो. अशा वेळी पायांना उबदार ठेवण्यासाठी मोजे वापरणं उपयोगी ठरू शकतं.
पायांपर्यंत रक्तपुरवठा कमी झाल्यास ते थंड, बधीर किंवा जड वाटू शकतात. दीर्घकाळ एकाच स्थितीत बसणं किंवा झोपणं यामुळे काही वेळा हा त्रास तात्पुरता होऊ शकतो. मात्र वारंवार पाय थंड पडणं, चालताना पाय दुखणं किंवा त्वचेचा रंग बदलणं अशी लक्षणं असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणं आवश्यक आहे.
परिधीय धमनी विकारासारख्या स्थितींमध्ये पायांच्या रक्तवाहिन्यांमधून रक्तप्रवाह कमी होऊ शकतो. त्यामुळे पाय थंड पडणं, मुंग्या येणं, बधिरपणा किंवा चालताना पोटरीत वेदना होऊ शकतात. अशी लक्षणं सातत्याने जाणवत असल्यास वैद्यकीय तपासणी करून घेणं महत्त्वाचं आहे.
थायरॉईड हार्मोन्स कमी झाल्यास शरीरातील चयापचयाची प्रक्रिया मंदावू शकते. त्यामुळे इतर लक्षणांसोबत हात-पाय थंड जाणवण्याची तक्रार काही लोकांमध्ये होऊ शकते. सतत थंडी वाजणं, थकवा, वजन वाढणं किंवा त्वचा कोरडी होणं अशी लक्षणं असल्यास डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेता येते.
मधुमेह दीर्घकाळ नियंत्रणात नसल्यास नसांवर आणि रक्तवाहिन्यांवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे पायांमध्ये थंडावा, मुंग्या, जळजळ किंवा संवेदना कमी होण्याची समस्या जाणवू शकते. मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी पायांवरील जखम, सूज किंवा त्वचेतील बदल याकडे विशेष लक्ष द्यावं.
पाय थंड पडत असल्यास खोलीचं तापमान योग्य ठेवणं, उबदार मोजे घालणं आणि झोपण्यापूर्वी हलकी हालचाल किंवा स्ट्रेचिंग करणं फायदेशीर ठरू शकतं. धूम्रपान टाळणं, नियमित शारीरिक हालचाल करणे आणि मधुमेह किंवा थायरॉईडसारख्या आजारांचे योग्य नियंत्रण ठेवणंही महत्त्वाचं आहे.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ सामान्य माहितीसाठी देण्यात आली आहे. या माहितीची स्वतंत्र वैद्यकीय पडताळणी आम्ही केलेली नाही. कोणतीही लक्षणे आढळल्यास स्वतः निष्कर्ष काढण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.