Surabhi Jayashree Jagdish
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात कॉफी होती का असा प्रश्न अनेकांना पडतो. तरीही इतिहासा काही अहवालांनुसार, एक विशिष्ट प्रसंगात डच पाहुण्यांना कॉफी दिल्याचा उल्लेख आढळतो.
एक डच प्रतिनिधी शिवाजी महाराजांच्या संपर्कात आला होता. त्या प्रसंगी डच पाहुण्यांना कॉफी दिली गेली असं सांगितलंय. हा उल्लेख काही इतिहासकारांनी नोंदवलेला आहे.
‘कहावा’ हा शब्द काही ऐतिहासिक ग्रंथांमध्ये कॉफीला संदर्भ म्हणून दिला असल्याचं पाहायला मिळतं. हा उल्लेख 'मआसिर ए आलमगिरी' अशा ग्रंथात सापडतो. त्यावरून कॉफीच्या नावाचा परिचय त्या काळात झाला असण्याची शक्यता आहे.
१६७६ च्या सुमारास, शिवाजी महाराजांनी हैदराबाद भेटीदरम्यान डच पाहुण्यांना कॉफी दिल्याचा उल्लेख एका ऐतिहासिक नोंदीत आढळतो. हा आंतरराष्ट्रीय संबंधांचा एक दुर्मिळ पुरावा मानला जातो.
शिवाजी महाराजांच्या दरबारात किंवा सामान्य जीवनात कॉफीचा नियमित वापर होता याचे पुरावे सापडत नाही. त्या काळात भारतात कॉफी पिण्याची परंपरा फार प्रचलित नव्हती. कॉफीचा प्रसार नंतरच्या शतकांत अधिक झालेला पाहायला मिळतो.
कॉफीचा वापर मध्य पूर्वातून सुरु झाला आणि पुढे इतर भागात पसरला. भारतात पहिला उल्लेख 17व्या शतकात काही ग्रंथांमध्ये दिसतो. कॉफीची लागवड 17व्या शतकानंतर दक्षिण भारतात सुरू झाली.
डच प्रतिनिधीने कॉफी दिल्याचा उल्लेख त्याच्या एका पत्रात केला आहे. हा अनुभव इतिहासातील काही कागदपत्रांमध्ये नोंदलेला आहे.
कॉफी भारतात पुढील शतकांत व्यावसायिक पद्धतीने वाढली. बाबा बुधान सारख्या व्यक्तींनी 17व्या शतकात कॉफीचे रोप भारतात आणलं.