Surabhi Jayashree Jagdish
शेकडो वर्षांपासून भारतात किल्ले हे संरक्षण, प्रशासन आणि राजसत्तेचं प्रतीक मानले जातात. राज्याची सुरक्षितता आणि शासनव्यवस्था टिकवण्यासाठी त्यांचा उपयोग केला जात होता. म्हणूनच भारतीय इतिहासात किल्ल्यांना अत्यंत महत्त्वाचं स्थान होतं.
भारतातील विविध भागांवर राज्य करणाऱ्या अनेक राजे-महाराजांनी भव्य किल्ले बांधले आहेत. या किल्ल्यांमधून त्यांनी राज्यकारभार चालवला आणि शत्रूपासून संरक्षण केलं. त्यामुळे देशभरात आजही अनेक ऐतिहासिक किल्ले आहेत.
भारताच्या इतिहासात सर्वात मोठा किल्ला म्हणून चित्तौडगड किल्ल्याची ओळख आहे. हा किल्ला शौर्य, बलिदान आणि समृद्ध इतिहासाचा प्रतीक मानला जातो. त्यामुळे तो भारतीय वारशाचा एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे.
चित्तौडगड किल्ला राजस्थान राज्यामध्ये आहे. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने तो भारतातील सर्वात मोठा किल्ला मानला जातो. त्याच्या भव्यतेमुळे तो पर्यटकांचे विशेष आकर्षण ठरलाय.
हा किल्ला जवळपास ७०० एकर परिसरात पसरलेला आहे. इतिहासकारांच्या मते, त्याचं बांधकाम सुमारे ७व्या शतकात झालं. इतक्या मोठ्या क्षेत्रामुळे हा किल्ला अत्यंत भव्य दिसतो.
चित्तौडगड किल्ला दक्षिण राजस्थानातील एका उंच आणि पथरील्या डोंगरावर उभा आहे. या उंच स्थानामुळे किल्ल्याला नैसर्गिक संरक्षण मिळतं. यामुळे शत्रूंना किल्ल्यावर हल्ला करणं अधिक कठीण होत असे.
या किल्ल्यात सात भव्य प्रवेशद्वार, शाही महाल आणि अनेक हिंदू-जैन मंदिरं आहेत. तसंच याठिकाणी मनोरे आणि पाण्याचे मोठे जलसाठेही बांधलेले आहेत. म्हणूनच चित्तौडगड किल्ला राजस्थानच्या इतिहासाचं प्रतीक मानला जातो.