Surabhi Jayashree Jagdish
ब्लड कॅन्सर हा एकच आजार नसून अनेक प्रकारच्या कॅन्सरचा समूह आहे. यामध्ये ल्युकेमिया, लिम्फोमा आणि मल्टिपल मायलोमा यांसारख्या आजारांचा समावेश होतो. हे आजार रक्त तयार करणाऱ्या पेशी किंवा रोगप्रतिकारक यंत्रणेतील काही पेशींमध्ये सुरू होऊ शकतात.
रक्तातील अनेक प्रकारच्या पेशी तयार करण्याचं मुख्य काम बोन मॅरो म्हणजेच अस्थिमज्जा करते. शरीरातील काही भागांमध्ये लिम्फोसाइट्ससारख्या रक्तपेशीही आढळतात. त्यामुळे रक्ताशी संबंधित आजारांचा परिणाम शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांवर होऊ शकतो.
काही परिस्थितींमध्ये रक्तपेशींच्या डीएनएमध्ये बदल होऊ शकतो. त्यामुळे पेशींची वाढ आणि त्यांचं काम करण्याची सामान्य प्रक्रिया बिघडू शकते. काही प्रकारच्या ब्लड कॅन्सरमध्ये या असामान्य पेशींची संख्या वाढत जाते.
असामान्य पेशी नियंत्रणाबाहेर वाढू लागल्यास त्या शरीरातील सामान्य पेशींच्या कामावर परिणाम करू शकतात. काही प्रकारांमध्ये या पेशी सामान्य रक्तपेशी तयार होण्याच्या प्रक्रियेत अडथळा आणू शकतात. त्यामुळे रक्तातील पेशींचं सामान्य संतुलन बिघडू शकतं.
ब्लड कॅन्सरच्या काही प्रकारांमध्ये सुरुवातीला ठळक बदल जाणवत नाहीत. काही वेळा इतर कारणांसाठी केलेल्या रक्ताच्या किंवा इतर तपासणीत आजार लक्षात येतो. त्यामुळे आजाराचा प्रकार समजण्यासाठी डॉक्टर योग्य तपासण्या सांगतात.
ब्लड कॅन्सरचे अनेक प्रकार आणि त्यांचे वेगवेगळे सब-टाइप असतात. उपचार ठरवताना आजाराचा प्रकार, सब-टाइप आणि रिस्क ग्रुप यांचा विचार केला जातो. रुग्णाचं वय आणि एकूण आरोग्याची स्थितीही उपचार ठरवताना महत्त्वाची असते.
मान, काख किंवा शरीराच्या इतर भागात वेदना न होणारी गाठ जाणवू शकते. ही गाठ लिम्फ नोड्स म्हणजेच लसिका ग्रंथी वाढल्यामुळे दिसू शकते. अशी गाठ सतत वाढत असेल किंवा कमी होत नसेल तर डॉक्टरांकडून तपासणी करून घ्यावी.