ब्युरो रिपोर्ट, साम टीव्ही, मुंबई
स्वीडनमधील करोलिन्स्का इन्स्टिट्यूट, लिंकोपिंग विद्यापीठ आणि IIT मंडीच्या संशोधकांनी पश्चिम बंगालमधील फरक्का कोळसा आधारित औष्णिक वीज प्रकल्पाजवळ राहणाऱ्या नागरिकांचा अभ्यास केला.
या संशोधनात प्रदूषणाच्या संपर्कात असलेल्या महिलांमध्ये पुरुषांच्या तुलनेत जैविक वय वाढल्याचे अधिक ठळक संकेत आढळले. म्हणजेच त्यांच्या शरीरातील वृद्धत्वाशी संबंधित बदल अधिक प्रमाणात दिसून आले.
संशोधकांनी स्थानिक नागरिकांच्या रक्ताचे नमुने गोळा केले. जनुकांची सक्रियता आणि रक्तातील विविध आण्विक संकेतांचा अभ्यास करून त्यांच्या जैविक वयाचा अंदाज लावण्यात आला.
वीज प्रकल्पातून वाहणाऱ्या वाऱ्याच्या दिशेने असलेल्या भागांतील नागरिकांवर प्रदूषणाचा अधिक परिणाम दिसून आला. या भागातील महिलांचे जैविक वय तुलनेने अधिक असल्याचे संशोधनात आढळले.
अभ्यासादरम्यान प्रदूषित भागातील हवेत व्हॅनेडियम, लोह, थॅलियम आणि सेलेनियम यांसारख्या धातूंचे प्रमाण अधिक असल्याचे आढळले. या घटकांचा दीर्घकाळ संपर्क आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकतो.
प्रदूषित भागात राहणाऱ्या लोकांच्या रक्तातील तपासणीत दाह किंवा सूज निर्माण करण्याशी संबंधित जनुके अधिक सक्रिय असल्याचे दिसून आले. हा शरीरावर दीर्घकाळ शारीरिक ताण असल्याचा संकेत असू शकतो.
संशोधनात पेशींना ऊर्जा पुरवण्याशी संबंधित जनुकांची कार्यक्षमता कमी झाल्याचेही दिसून आले. यावरून प्रदूषणाचा परिणाम केवळ श्वसनसंस्थेपुरता मर्यादित नसून शरीरातील पेशींच्या कार्यावरही होऊ शकतो, असे संशोधकांचे निरीक्षण आहे.
ग्रामीण भागात अनेक कुटुंबांमध्ये स्वयंपाकासाठी लाकूड, शेणाच्या गोवऱ्या आणि इतर घन इंधनांचा वापर केला जातो. स्वयंपाकघरात महिलांचा अधिक वेळ जात असल्याने त्यांना चुलीच्या धुराचा दीर्घकाळ संपर्क येऊ शकतो. त्यामुळे बाहेरील औद्योगिक प्रदूषणासोबत घरातील धुराचाही सामना करावा लागतो.
भारताच्या गंगा नदीच्या मैदानी प्रदेशात ८० कोटींपेक्षा अधिक लोक राहतात. हा प्रदेश जगातील प्रदूषणाचा मोठा भार सहन करणाऱ्या भागांपैकी एक मानला जातो. त्यामुळे या परिसरात सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने प्रभावी प्रदूषण नियंत्रण धोरणांची गरज आहे.
या संशोधनातून वायुप्रदूषण आणि जैविक वयातील बदल यांच्यात संबंध असल्याचे संकेत मिळाले आहेत. मात्र, प्रदूषणामुळेच महिलांचे जैविक वय वाढले, असा अंतिम निष्कर्ष काढता येत नाही. हा अभ्यास मर्यादित लोकसंख्येवर आणि २०२१-२२ च्या हिवाळ्यात करण्यात आला होता. त्यामुळे या निष्कर्षांची पुष्टी करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर आणि दीर्घकाळ संशोधन करणे आवश्यक आहे.
वरील माहिती आम्ही फक्त वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहचवत आहोत. याचं समर्थन अथवा दावा करत नाही.