Surabhi Jayashree Jagdish
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सूरतवर हल्ला फक्त लूट करण्यासाठी केला नव्हता, तर तो एक अत्यंत नियोजनबद्ध आणि रणनीतीपूर्ण निर्णय होता. त्या काळात सूरत हे मुघल साम्राज्याचं सर्वात श्रीमंत व्यापारकेंद्र होतं आणि तिथून मोठ्या प्रमाणात महसूल मिळत होता.
या शहरावर हल्ला करून मुघलांची आर्थिक ताकद कमकुवत करणे हा मुख्य उद्देश होता. त्यामुळे सूरतची निवड ही केवळ संपत्तीमुळे नव्हे, तर राजकीय आणि लष्करी दृष्टिकोनातूनही खूप महत्त्वाची होती.
त्या काळात सूरतला पूर्वेचं सर्वात मोठं व्यापारकेंद्र मानलं जात होतं. याठिकाणी सोनं, चांदी, हिरे आणि मोठ्या व्यापाऱ्यांची संपत्ती प्रचंड प्रमाणात होती. त्यामुळे इथे हल्ला केल्यास मोठा आर्थिक फायदा होईल हे महाराजांना माहित होतं.
सूरत हे मुघल साम्राज्याचं प्रमुख महसूल केंद्र होतं. या शहरातून मोठ्या प्रमाणात कर आणि व्यापार महसूल मिळत होता. त्यामुळे सूरतवर हल्ला म्हणजे थेट औरंगजेबाच्या खजिन्यावर वार होता.
सूरत शहराची सुरक्षा त्या वेळी फार मजबूत नव्हती. स्थानिक सुभेदार इनायत खान हल्ल्यावेळी पळून गेला होता. त्यामुळे महाराजांना कमी प्रतिकारात मोठं यश मिळालं.
मुघल सरदार शाईस्तेखानाने स्वराज्यावर हल्ला करून मोठं नुकसान केलं होतं. त्यामुळे त्यांना धडा शिकवण्यासाठी महाराजांनी सूरतची निवड केली. हा हल्ला बदला आणि रणनीती दोन्ही होता.
स्वराज्य विस्तारासाठी पैसा खूप आवश्यक होता. किल्ले बांधणं, सैन्य वाढवणं आणि नौदल उभारण्यासाठी निधी लागायचा. सूरतमधून मिळालेल्या संपत्तीचा उपयोग यासाठी करण्यात आला.