ब्युरो रिपोर्ट, साम टीव्ही, मुंबई
आपण कधी विचार केला आहे का की आपण मोठे झाल्यावर बालपणीच्या आठवणी का विसरतो?
आपल्या मेंदूमध्ये दोन प्रकारच्या मेमरी असतात, एक म्हणजे शॉर्ट टर्म मेमरी आणि दोन लॉंग टर्म मेमरी. कोणत्या स्मरणशक्तीचे कार्य काय आहे आणि आपण बालपणीच्या गोष्टी कशा विसरतो हे आपण सविस्तरपणे समजून घेऊया?
मुलांमध्ये दीर्घकालीन स्मरणशक्तीचे दोन प्रकार आहेत, जे वयानुसार विकसित होतात. त्याच्या पहिल्या भागाला विज्ञानाच्या दृष्टीने प्रक्रियात्मक मेमरी म्हणतात.
त्यामध्ये त्या आठवणी संग्रहित केल्या जातात ज्या कार्यशील असतात, जसे की लेखन, खाणे, चालणे, सायकल चालवणे हे सर्व प्रक्रियात्मक मेमरीमध्ये साठवले जाते, ही स्मृती आयुष्यभर राहते.
लॉंग टर्म मेमरीच्या दुसर्‍या भागाला सिमेंटिक मेमरी म्हणतात, या स्मृतीमध्ये सामान्य ज्ञान साठवले जाते, जसे की एखाद्या प्राण्याला ओळखणे, नदी, इमारत, मंदिर इत्यादींची ओळख यात साठवली जाते, या गोष्टी आपण आयुष्यभर विसरत नाही.
या मेमरीला विज्ञानाच्या भाषेत एपिसोडिक मेमरी म्हणतात, ज्यामध्ये आपल्यासोबत घडणाऱ्या घटना किंवा विशेष घटना संग्रहित केल्या जातात, परंतु कालांतराने आपण ते क्षण किंवा घटना विसरतो.
आठवणी एपिसोडिक मेमरीमध्ये 5 वर्षे साठवल्या जातात, शास्त्रज्ञांच्या मते 5 वर्षांचे मूल 11 वर्षांचे होईपर्यंत 5 वर्षांपर्यंतच्या 75 टक्के आठवणी विसरतात.
अपघात किंवा आजारामुळे स्मरणशक्ती कमी झाल्यामुळे दीर्घकालीन स्मरणशक्तीवर परिणाम होत नाही, फक्त एपिसोडिक स्मरणशक्तीवर परिणाम होतो.
कोणत्याही व्यक्तीच्या मेंदूमध्ये असे न्यूरॉन्स असतात जे मेंदूशी माहितीची देवाणघेवाण करतात, या न्यूरॉन्सचे काम स्मृतीत साठवणे आहे.