Shreya Maskar
तोरणा किल्ला पुणे जिल्ह्यात, सह्याद्री पर्वत रांगेत पुण्यापासून नैऋत्येला सुमारे ५० किमी अंतरावर स्थित आहे. या किल्ल्यावर जाण्यासाठी 'वेल्हे' या पायथ्याच्या गावापासून ट्रेक सुरू होतो.
तोरणा किल्ल्याची निर्मिती १३ व्या शतकात 'शिव पंथा'च्या अनुयायांनी केली होती. मूळचे 'प्रचंडगड' असे या किल्ल्याचे नाव होते.
तोरणा किल्ला हा पुणे जिल्ह्यातील सर्वात उंच (४,६०३ फूट) गिरीदुर्ग (डोंगरावरील किल्ला) आहे. १६४६ मध्ये अवघ्या १६ वर्षांच्या शिवाजी महाराजांनी जिंकलेला हा पहिला किल्ला म्हणून तो प्रसिद्ध आहे.
सुरुवातीच्या काळात दुरुस्तीचे काम सुरू असताना, कामगारांना किल्ल्यावर सोन्याच्या नाण्यांचे लपवलेले हंडे सापडले. शिवाजी महाराजांनी याच पैशांचा वापर करून जवळच असलेल्या राजगड किल्ल्याचे बांधकाम आणि तटबंदी उभारली.
बुधला माची हा किल्ल्याच्या कडेला असलेला बाटलीच्या आकाराचा हा वैशिष्ट्यपूर्ण भाग (सुळका) एका प्रगत टेहळणी बुरुजासारखा बांधला गेला होता, ज्यामुळे शत्रूला कोणाच्याही नजरेस न पडता वर चढणे जवळजवळ अशक्य होते.
किल्ल्यावरील एक लांब, धोकादायक आणि अरुंद कडा (धार), जिच्या दोन्ही बाजूंना खोल दरी आहे. याचा वापर मराठा पहारेकरी मैलोन् मैल दूरवरून येणाऱ्या शत्रूच्या सैन्यावर लक्ष ठेवण्यासाठी केला गेला.
मुंबईहून पुण्यापर्यंत ट्रेनने प्रवास करा. पुढे रिक्षाने, बसने किल्ल्याच्या पायथ्याच्या गावी जा आणि पुढे ट्रेक करा.
वरील माहितीचा उद्देश केवळ ऐतिहासिक वारसा आणि पर्यटन स्थळांची ओळख करून देणे हा आहे. यातील माहिती इंटरनेटवरील उपलब्ध सोर्समधून घेण्यात आली. कोणत्याही ऐतिहासिक वादाशी किंवा दाव्याशी आमचा संबंध नाही.