Surabhi Jayashree Jagdish
पितृ पक्षात कावळ्याला अन्न देण्याला विशेष महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, कावळ्याला पितरांचं प्रतीक मानलं जातं. त्याचप्रमाणे कावळा हा यमराजाचा दूत असल्याचंही मानलं जातं.
श्राद्धाच्या वेळी तयार केलेल्या अन्नाचा काही भाग कावळ्यासाठी वेगळा ठेवला जातो. कावळ्याने हे अन्न खाल्लं तर ते पूर्वजांपर्यंत पोहोचतं आणि त्यांना समाधान मिळतं अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे श्राद्ध करणारे कुटुंबीय कावळ्यासाठी आवर्जून अन्न ठेवतात.
शहरांमध्ये अनेकदा कावळे दिसत नाहीत किंवा अन्न ठेवूनही ते खाण्यासाठी येत नाहीत. अशा वेळी घाबरण्याची किंवा श्राद्धाचा विधी चुकीचा झाला असं समजण्याची गरज नाही. धार्मिक मान्यतेनुसार, कावळ्यासाठी ठेवलेलं अन्न इतर जीवांना श्रद्धेने खाऊ घालता येते.
कावळा दिसला नाही तर त्याच्यासाठी ठेवलेलं अन्न गायीला खाऊ घालता येते. श्राद्धातील अन्नाचा काही भाग गायीला देणं शुभ आणि चांगलं मानलं जातं. त्यामुळे गायीला श्रद्धेने अन्न अर्पण करणं हा एक पर्याय आहे.
कावळा दिसत नसल्यास अन्नाचा काही भाग कुत्र्यासाठी ठेवता येतो. मुंग्या आणि इतर पक्ष्यांनाही हे अन्न श्रद्धेने देता येतं. पंचबलीच्या परंपरेत विविध जीवांना अन्न देण्याला महत्त्व दिलं जातं.
ज्योतिषशास्त्रातील काही मान्यतांमध्ये कावळ्याचा संबंध शनि, राहू आणि केतू या ग्रहांशी जोडला जातो. त्यामुळे कावळ्याला अन्न देणं शुभ मानलं जातं. कावळ्याला अन्न दिल्याने पितृदोष आणि ग्रहांशी संबंधित अडचणी कमी होतात अशीही धार्मिक श्रद्धा आहे.