Sakshi Sunil Jadhav
महाशिवरात्री १५ फेब्रुवारी २०२६ रोजी महाराष्ट्रभर साजरी केली जाणार आहे. हा दिवस अत्यंत पवित्र मानला जातो.
शिव पुराणामध्ये भगवान शिवाच्या विविध रूपांचे आणि गुणांचे वर्णन केलेले आढळते. यातच एक रंजक गोष्ट म्हणजे भगवान शंकराची नावे आहे. याबद्दल अनेकांना प्रश्न पडत असतो. आपण त्यांची एकूण किती नावे आहेत याबद्दल जाणून घेऊयात.
हिंदू धर्मात 108 ही संख्या पवित्र मानली जाते. जपमाळेत 108 मणी असतात आणि शिवनामस्मरणातही 108 नावांचा जप विशेष फलदायी मानला जातो. त्याचप्रमाणे शिव शंकराचीही एकूण 108 नावे आहेत.
Brahma, Vishnu आणि Shiva या त्रिदेवांमध्ये शिव परिवर्तनाचे प्रतीक आहेत.
‘आशुतोष’ म्हणजे लगेच प्रसन्न होणारे, तर ‘महादेव’ म्हणजे देवांतील देव. या नावांतून शिवाची करुणामय आणि सर्वोच्च अशी दोन्ही रूपं दिसतात.
समुद्रमंथनावेळी विष प्राशन करून कंठ निळा झाल्यामुळे त्यांना ‘नीलकंठ’ म्हणतात. हे त्याग आणि विश्वरक्षणाचे प्रतीक आहे.
सर्व जीवसृष्टीचे पालनकर्ता म्हणून शिवाला ‘पशुपती’ म्हटले जाते. तसेच पंचमहाभूतांचे स्वामी म्हणून ‘भूतनाथ’ हे नाव प्रसिद्ध आहे.
आदियोगी आणि महायोगी ही नावे शिवाच्या ध्यानमग्न, तपस्वी स्वरूपाचे दर्शन घडवतात. योगशास्त्राचे जनक म्हणूनही त्यांची ओळख आहे.
‘नटराज’ या नावातून सृष्टी, स्थिती आणि संहार यांचा ताल दर्शवणारा तांडव नृत्य करणारा शिव दर्शवला जातो.