Surabhi Jayashree Jagdish
ट्रेन पाहिल्यावर असं वाटतं की सगळं वजन एका ठिकाणी पडतं. पण प्रत्यक्षात तसं नसतं आणि हेच सर्वात महत्त्वाचं कारण आहे. ट्रेनचे वजन अनेक चाकांवर विभागलेले असते.
ट्रेनच्या प्रत्येक बोगीत अनेक चाके असतात. ही चाकं वजनाला समान भागात विभागतात. त्यामुळे कोणत्याही एका भागावर जास्त दाब येत नाही.
सर्व चाकं रेल्वेच्या दोन रूळांवर बसलेली असतात. त्यामुळे संपूर्ण भार रूळांवर समान रीतीने पसरतो. एकाच ठिकाणी प्रचंड दाब तयार होत नाही.
रेल्वे रूळ खाली असलेल्या स्लीपरवर ठेवलेल्या असतात. हे स्लीपर वजन खाली जमिनीकडे पोहोचवतात. त्यामुळे भार एका बिंदूवर केंद्रित राहत नाही.
स्लीपर वजन जमिनीवर मोठ्या भागात पसरवतात. त्यामुळे दाब कमी होतो आणि जमीन तो सहज पेलते. यामुळे ट्रॅक स्थिर राहतो.
चाक आणि रेल्वे यांच्या संपर्कात येणारा भाग खूपच लहान असतो. त्यामुळे घर्षण नियंत्रित राहतं आणि ऊर्जा कार्यक्षमतेने वापरली जाते.
रेल्वे ट्रॅक, स्लीपर आणि जमीन मिळून एक मजबूत सिस्टीम तयार होते. ही सिस्टीम हजारो टन वजन सहज पेलू शकते. त्यामुळे इतक्या जड ट्रेन जाऊनही रेल्वे रूळ तुटत नाहीत.